AI geeft snel feedback, de docent houdt het oordeel
AI kan razendsnel feedback geven. Maar daarmee is het nog geen goede beoordelaar. Dat is in één zin de les uit een nieuwe systematische review naar AI bij formatief en summatief toetsen, verschenen in het tijdschrift Educational Technology & Society.
Onderzoeker Ani Asryan bracht 26 wetenschappelijke publicaties uit 2020 tot en met 2026 samen. Ze keek zowel naar feedback tijdens het leren als naar beoordeling aan het einde van een leertraject.
Voor ons bij CivAI is dat herkenbaar terrein. Het begon in 2023 met één idee, de Feedback Companion. Een AI-maatje dat leerlingen en studenten helpt om echt te werken met formatieve feedback. Daar is EduGPT uit gegroeid.
Wat AI goed doet
De studies zijn het opvallend eens over de kansen. Feedback op maat wordt in 17 van de 26 studies genoemd, net als het automatiseren van terugkerend werk. Dertien studies wijzen op beter inzicht in de voortgang van leerlingen.
Acht studies zien een verschuiving van beoordelen aan het einde naar formatief evalueren tijdens het leren. Ook acht studies melden minder werkdruk voor docenten. In één experiment daalde de nakijktijd per opdracht met 43 procent.
En de leerling? Zeven studies zien meer zelfregulatie. Leerlingen gaan zelf aan de slag met hun werk als feedback snel komt en aansluit bij duidelijke criteria.
Waar het schuurt
Tegelijk zijn de beperkingen helder. AI kan context missen, vooroordelen reproduceren en heeft moeite met het beoordelen van creativiteit of de kwaliteit van een redenering. Een vlot geformuleerd oordeel is dus niet vanzelf een betrouwbaar oordeel.
De meest genoemde zorg is privacy, in 12 van de 26 studies. Daarna volgen ethische vragen (11), te weinig AI-geletterdheid bij docenten (10) en het risico op vooringenomen algoritmes (9). Zeven studies waarschuwen voor te veel vertrouwen op wat de machine zegt.
Verdeel het werk bewust
De review pleit daarom voor een hybride aanpak. Laat AI afgebakende taken doen, zoals taalcontrole, het nakijken van gesloten vragen en het verzamelen van informatie over prestaties. De docent blijft nodig voor de interpretatie en het uiteindelijke oordeel, zeker bij complexe opdrachten waarin creativiteit, argumentatie en context tellen.
Bij open opdrachten noemt de onderzoeker dubbel beoordelen als optie. Mens en AI kijken allebei, en de docent weegt. Daarnaast vraagt de review om heldere afspraken over databescherming en om scholing die verder gaat dan knoppenkennis.
Zo werkt de Feedback Companion in EduGPT
Die verdeling is precies waarvoor we de Feedback Companion hebben ontworpen. In de praktijk gaat het zo.
De docent zet de companion klaar met de eigen beoordelingscriteria of rubric van de opdracht.
De leerling of student deelt een tussenversie en krijgt feedbackvoorstellen per criterium, met een concrete volgende stap.
De companion schrijft het werk niet voor de leerling. Hij stelt vragen terug, zodat het denkwerk bij de leerling blijft. Dat sluit aan bij hoe heel EduGPT is opgezet, begeleiden in plaats van leveren.
De leerling verwerkt de feedback en kijkt terug op wat hij ermee deed. De docent kijkt mee, bespreekt het en geeft het eindoordeel.
In deze kennisclip zie je hoe de Feedback Companion in de praktijk werkt.
Zo krijgt de leerling sneller bruikbare feedback, en houdt de docent tijd over voor wat AI niet kan. Het gesprek, de nuance en het oordeel.
Ook de zorg over privacy nemen we serieus. EduGPT draait op Europese servers en de gegevens blijven onder regie van de school of instelling.
Wat we in de praktijk zien
Uit de praktijk blijkt dat dit heel prettig kan werken, voor leerlingen én voor docenten. Wel onder één voorwaarde. AI-feedback werkt het best als vast onderdeel van een ritme in de les.
Denk aan feedback van de companion, afgewisseld met feedback van medeleerlingen en een kort gesprek met de docent. Dan wordt AI een extra feedbackbron naast de mensen in de klas, en geen vervanger ervan.
Training in feedback met AI
Tien van de 26 studies noemen te weinig AI-geletterdheid bij docenten als drempel. Zeker in een tijd van AI is feedbackgeletterdheid net zo belangrijk als AI-geletterdheid.
Daarom geven we bij CivAI ook trainingen. Docenten leren daarin een feedbackcompanion in te richten op hun eigen criteria, AI-feedback kritisch te controleren en het een vaste plek te geven in hun lessen.
Benieuwd wat dit voor jouw school of opleiding kan betekenen? Bekijk onze trainingen en begeleiding of neem contact met ons op. We denken graag met je mee.
Bron
Asryan, A. (2027). The role of artificial intelligence in enhancing formative and summative educational assessment. A systematic review. Educational Technology & Society, 30(3), 211-227. doi.org/10.30191/ETS.202707_30(3).RP12
Beeld ter illustratie, gemaakt met AI