Filosoof pleit voor recht om AI-chatbots te weigeren in het hoger onderwijs, en dat past bij hoe wij EduGPT bouwen

Filosoof Timothy Daly heeft in het wetenschappelijke tijdschrift AI and Ethics een artikel gepubliceerd met een uitgesproken stelling. Geen student, onderzoeker of docent zou gedwongen mogen worden om AI-chatbots te gebruiken voor academisch werk. Zijn zorg is dat het breed en kritiekloos aanbieden van chatbots geleidelijk een verwachting wordt, en daarna bijna een verplichting, bijvoorbeeld uit naam van efficiëntie.

Daly onderbouwt dat met twee argumenten. Chatbots in hun huidige vorm raken volgens hem aan wat filosoof Thomas Douglas het "recht tegen mentale inmenging" noemt. Daarnaast botst het gebruik van taalmodellen vaak met morele overtuigingen van mensen, over eigendom, politiek, milieu of persoonlijke autonomie, waardoor verplicht gebruik mensen in strijd met hun eigen waarden kan brengen. Zijn conclusie is dat ontwikkelaars minder opdringerige en moreel doordachtere chatbots moeten bouwen, en dat universiteiten mensen moeten beschermen tegen de verplichting om een tool te gebruiken die botst met hun mentale en morele integriteit.

Dat is precies het uitgangspunt waarmee wij EduGPT hebben opgezet. Geen verplicht gebruik, geen chatbot die stilletjes overal tussen wordt geschoven, maar een tool die docenten en leerlingen zelf leren begrijpen, beoordelen en waar nodig links laten liggen. Een filosofisch onderbouwd pleidooi voor keuzevrijheid rond AI in het onderwijs bevestigt waarom die aanpak nodig blijft, ook nu de druk om AI overal in te zetten toeneemt.

Wil je het volledige artikel lezen? Dat kan hier.
Daly, T. (2026). Grounding the right to refuse AI chatbot use in higher education. AI and Ethics.
https://link.springer.com/article/10.1007/s43681-026-01233-w

Foto: Tungsten, publiek domein, via Wikimedia Commons