Grootschalig onderzoek laat zien hoe AI in de klas misgaat zonder didactiek en AI-geletterdheid

Een grootschalig veldexperiment op middelbare scholen in Turkije laat zien dat een generieke AI-assistent lessen niet vanzelf beter maakt. Leerlingen vonden de lessen minder leuk en bij didactisch zwakkere docenten daalden zelfs de resultaten. Voor ons bevestigt dit onderzoek vooral dat AI in het onderwijs alleen werkt in combinatie met stevige didactiek en echte AI-geletterdheid. Precies daar is EduGPT op gebouwd.

Wat er is onderzocht

Onderzoekers van onder meer Wharton en de University of Pennsylvania volgden 193 docenten en ruim 2.800 leerlingen op veertien scholen. Door loting werden de docenten in twee groepen verdeeld.

De ene groep kreeg een AI-assistent op basis van GPT-4o, gevuld met het nationale curriculum, plus een uur training. De andere groep bereidde de lessen voor zoals altijd.

De uitkomsten

Leerlingen van docenten met de AI-assistent beoordeelden hun lessen als minder leuk, minder interessant en minder belangrijk om goed in te presteren. Hun intrinsieke motivatie lag gemiddeld 0,11 standaarddeviatie lager dan in de controlegroep.

Op de examencijfers was er gemiddeld geen verschil. Maar bij de didactisch zwakkere helft van de docenten scoorden leerlingen met AI-ondersteuning juist lager en zakte ook hun zelfvertrouwen mee.

Opvallend was ook hoe de assistent werd gebruikt. Twee derde van de gesprekken ging over het produceren van lesmateriaal en maar een klein deel over didactiek, terwijl de tool ook functies had voor differentiatie en feedback. Het doorsnee gesprek bestond uit een enkele vraag om een lesplan en hooguit een vervolgvraag, waarna de uitkomst vrijwel ongewijzigd de klas in ging.

Wat hier werkelijk is gemeten

Dit onderzoek meet niet wat AI in het onderwijs kan. Het meet wat er gebeurt als een generieke chatbot zonder didactisch ontwerp terechtkomt bij docenten die er nauwelijks op zijn voorbereid.

Na een uur training ben je niet AI-geletterd. Overal klinkt de oproep om kritisch naar AI-uitvoer te kijken, maar in dit experiment werd vrijwel alles ongezien overgenomen. En de groep waar het het hardst misging, had ook de minste didactische bagage.

Goed docentschap vraagt in een tijd van AI om een combinatie van didactiek, pedagogiek en AI-geletterdheid. Ontbreekt een van die drie, dan levert een AI-assistent weinig op of werkt hij zelfs averechts.

Hoe EduGPT dit anders doet

Dit gat is precies de reden dat wij EduGPT hebben gebouwd. EduGPT is geen kaal taalmodel met een curriculum erin, maar een omgeving waarin docenten zelf AI-companions ontwerpen waarin hun didactische keuzes vastliggen, van werkvormen tot de manier waarop feedback wordt gegeven.

Een goed ontworpen companion stelt eerst vragen voordat hij antwoorden geeft. Wat is al behandeld, wat kan deze klas al, waar lopen leerlingen vast. Zo blijft de docent de ontwerper van de les en versterkt de AI het professionele oordeel in plaats van het te vervangen.

Daarnaast nemen wij AI-geletterdheid serieus. Elke implementatie van EduGPT gaat samen met training waarin docenten leren om AI-uitvoer kritisch te wegen en didactisch in te zetten. Dat is geen uur knoppentraining, maar een leertraject voor het hele team.

En omdat wij werken voor Europese scholen, draait EduGPT volledig EU-soeverein en privacyvriendelijk. Zeker in een tijd van AI is dat geen detail, maar een voorwaarde.

De les uit dit onderzoek is dus niet dat AI niet thuishoort in de klas. De les is dat AI nooit los verkrijgbaar zou moeten zijn van didactiek en van de professionals die ermee werken.

Bronnen

Sungu, A., Lira, B. en Duckworth, A. (2026). Generative AI Can Harm Teaching. SSRN preprint.

De Morgen (17 augustus 2026). Leerlingen vinden lessen minder leuk als leerkracht AI gebruikt bij voorbereiding.

Beeld gegenereerd met AI in opdracht van CivAI