Kamer wil generatieve AI weren uit de basisschool. Dat is precies het momentum voor EduGPT

De Tweede Kamer steunde op 29 oktober met ruime meerderheid een motie van Volt-leider Laurens Dassen en het CDA, mede ingediend door PRO, D66, Partij voor de Dieren, DENK, 50PLUS, SP, ChristenUnie en JA21. De motie vraagt het kabinet om generatieve AI te verbieden voor basisschoolleerlingen. De onderbouwing is scherp geformuleerd. Jonge leerlingen ontwikkelen hun kritisch denkvermogen, creativiteit en verbeelding voor een belangrijk deel op het primair onderwijs, en generatieve AI vormt daarvoor een risico.

Op hetzelfde moment werkt diezelfde overheid aan het tegenovergestelde traject. De nieuwe kerndoelen digitale geletterdheid, die per 1 augustus 2027 ingaan voor het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs, maken AI-geletterdheid verplicht. Leerlingen moeten al op de basisschool leren beschrijven wat een AI-systeem is, hoe het lijkt op menselijk gedrag, AI-toepassingen herkennen in hun eigen omgeving en er verantwoord mee omgaan.

Een verbod op generatieve AI en een kerndoel over AI-geletterdheid lijken elkaar tegen te spreken, maar dat is maar schijn. Beide wijzen in dezelfde richting. Het probleem is niet AI in de klas. Het probleem is een kind dat ongefilterd typt in een chatbot die nooit voor onderwijs is ontworpen, zonder pedagogisch kader, zonder toezicht van de leraar en zonder garanties over wat er met de data gebeurt. Daar ligt het risico waar de motie terecht voor waarschuwt.

Het kabinet trekt die conclusie zelf ook al, alleen op een andere plek. Bij Prinsjesdag is 10,7 miljoen euro voor 2027 en structureel 7,4 miljoen euro gereserveerd voor een publieke AI-voorziening in het po en vo, met Kennisnet als trekker. Het idee is een AI-hub die als schakelpunt fungeert tussen toepassingen voor leraren en leerlingen en verschillende onderliggende AI-modellen, zodat scholen zelf de regie houden over welke AI wordt ingezet en onder welke voorwaarden. Die voorziening moet in 2028 staan.

Precies dat gat tussen nu en 2028 is waar EduGPT al staat. Geen algemene chatbot waar een kind van acht vrij in kan typen, maar een omgeving die vanaf de basis is gebouwd voor het onderwijs. Met kaders die bij de leeftijd en het curriculum passen, met de leraar in de regie in plaats van de leerling alleen met een scherm, en met de privacy- en soevereiniteitswaarborgen waar scholen nu al mee moeten rekenen. Dat is geen verbod op AI-geletterdheid omzeilen, dat is precies het instrument waarmee een school het nieuwe kerndoel wel kan halen zonder de risico's waar de Kamer nu voor waarschuwt.

Kortom: Educatieve AI!

Schoolbesturen die nu nadenken over hoe ze omgaan met deze motie en met het kerndoel dat eraan zit vast te komen, hoeven niet te wachten tot 2028. Die keuze kan nu al verantwoord worden gemaakt.