Onzichtbaar watermerk tegen AI fraude binnen een week gekraakt

Op 2 augustus voerde Anthropic een onzichtbaar watermerk in op tekst die Claude genereert, als uitvoering van artikel 50 van de Europese AI verordening. Het watermerk past de woordkeuze subtiel aan met een cryptografische sleutel, zodat gegenereerde tekst achteraf statistisch herkenbaar is zonder dat een lezer er iets van merkt.

Binnen een week stonden er op GitHub al meerdere projecten die het watermerk weer verwijderen. Een daarvan, met inmiddels duizenden sterren, haalt de markering uit tekst en uit andere bestandsformaten. De makers concluderen zelf dat een statistisch watermerk geen betrouwbaar bewijs van herkomst oplevert. Ook een medewerker van Anthropic erkende dat het geen waterdichte oplossing is, eerder een eerste stap.

Nederlandse onderwijsorganisaties waarschuwen al langer

Kennisnet schrijft over toetsing en generatieve AI dat detectie vooralsnog geen betrouwbare basis biedt voor een oordeel over fraude. Npuls constateert dat de aandacht voor AI in het onderwijs inmiddels het hele jaar door speelt, niet meer beperkt tot een enkele maand, en dat scholen zoeken naar een aanpak die verder gaat dan controle achteraf. SURF pleit al langer voor meer transparantie over algoritmes in het onderwijs in plaats van een black box die achteraf iets moet bewijzen.

De rode draad is steeds hetzelfde. Detectie en watermerken proberen een technisch antwoord te geven op een vraag die niet technisch is. Een leerling die goed herformuleert ontloopt elke detector, terwijl een leerling die iets minder vaardig schrijft eerder verdacht wordt terwijl er niets fout is gedaan.

Transparantie in plaats van opsporing

Wij kiezen bij EduGPT bewust niet voor die weg. In plaats van achteraf te proberen bewijzen of een tekst met AI is gemaakt, maakt EduGPT het gebruik van AI vooraf zichtbaar. Een leerling en student die met een AI Companion heeft gewerkt, hoeft dat niet te verbergen en een docent hoeft niet te gokken.

Die transparantie neemt de schaamte weg die nu vaak om AI gebruik hangt, en dat is precies waar detectie het laat afweten. Zodra AI gebruik een normaal, zichtbaar onderdeel van het leerproces is in plaats van een geheim dat ontdekt moet worden, wordt het gesprek tussen docent en leerling over wat er met AI is gemaakt en wat zelf is bedacht veel waardevoller. Zet een school AI Companions bovendien bewust in het curriculum in, dan is precies te herleiden welke hulp is geboden en welk deel dus op naam van de leerling zelf staat. Zo wordt het oordeel van de docent navolgbaar, in plaats van afhankelijk van een watermerk dat binnen een week alweer gekraakt bleek.

Een voorbeeld hoe je AI in je curriculum een plek kunt geven zie je in onderstaande video:

Bron

Anthropic, aankondiging van het watermerk voor Claude-tekst, augustus 2026, anthropic.com. Kennisnet over toetsing en generatieve AI in het voortgezet onderwijs, kennisnet.nl. Npuls over AI in het onderwijs het hele jaar door, npuls.nl. SURF over transparantie van algoritmes in het onderwijs, surf.nl.