Ook Gems verdwijnen, waarom je AI-assistenten niet aan één aanbieder moet vastzetten
Na OpenAI, dat zijn eigen chatbots (custom GPTs) vervangt door plugins, stopt nu ook Google met Gems. Op 30 september 2026 kondigde Google aan dat Gems opgaan in skills, herbruikbare instructies die je binnen een gewoon Gemini-gesprek gebruikt. Voor wie Gemini privé gebruikt is dat handig. Voor scholen, gemeenten, zorgorganisaties en bedrijven die hun eigen assistenten op Gems of GPTs hebben gebouwd, betekent het opnieuw een overstap. En dat is precies waarom de keuze voor je AI-aanbieder ertoe doet.
Wat Google verandert
Een skill is een set instructies en context die je één keer vastlegt en daarna in elk gesprek oproept door een schuine streep en de naam te typen. Gemini kan een skill ook zelf toepassen als die bij je vraag past, en je kunt meerdere skills in één gesprek combineren. Bestaande Gems zet Google automatisch om naar skills.
Volgens het Help Center van Google verdwijnen Gems in drie stappen:
november 2026 voor persoonlijke Google-accounts;
maart 2027 voor Google Workspace voor bedrijven, enterprise en non-profits;
juni 2027 voor Google Workspace for Education.
Voor het onderwijs schrijft Google dat gebruikers vanaf op zijn vroegst 1 juni 2027 geen Gems meer kunnen maken, bewerken of gebruiken. Gems verdwijnen dan ook uit Google Classroom en uit leeromgevingen die via Gemini LTI gekoppeld zijn. Omgezette Gems komen terug als conceptskills die de maker zelf moet controleren en activeren.
Wat er nog niet meegaat
Google is open over wat skills nog niet kunnen. Guided Learning, Canvas, Deep Research en het maken van video en muziek werken nu niet samen met skills. Delen komt volgens Google "in de komende weken", net als het toevoegen van bestanden uit Google Drive. Delen verdwijnt dus niet definitief, maar op dit moment is het er nog niet. Ook synchroniseren skills nog niet tussen de Gemini-app en de Workspace-apps.
Waarom dit vervelend is voor organisaties
Een Gem of GPT met één duidelijke taak was makkelijk uit te leggen. Open de link en ga aan de slag. In het onderwijs is dat een reflectiecoach of een gesprekspartner om een taal te oefenen. Bij een gemeente een assistent die beleidsstukken samenvat of helpt bij het beantwoorden van inwonersvragen. In de zorg een hulp bij het opstellen van een overdracht. Bij een bedrijf een vraagbaak over de eigen cao of het personeelshandboek. Met de nieuwe werkwijze moet iedereen opnieuw uitzoeken hoe instructies worden geactiveerd, welke mogelijkheden meegaan en hoe collega's, leerlingen of klanten toegang krijgen. En wat in Classroom, een leeromgeving of een workflow was gekoppeld, moet opnieuw worden ingericht.
OpenAI laat zien hoeveel daar bij komt kijken. Volgens de eigen migratiehandleiding begint een omgezette plugin privé, moet hij opnieuw gedeeld worden en moeten ontvangers hem installeren, tenzij de beheerder dat regelt. Eigen koppelingen (custom actions) gaan niet automatisch mee en het gedrag kan veranderen. Voor Enterprise-omgevingen stoppen custom GPTs op 11 december 2026. Omzetten betekent dus nog niet dat iedereen gewoon verder kan.
Wie bepaalt hoe jouw AI werkt?
Twee van de grootste aanbieders veranderen binnen een paar maanden de basis waarop scholen, overheden, zorginstellingen en bedrijven hun AI-assistenten hebben gebouwd. Dat is geen fout van die bedrijven, het is hoe hun producten zich ontwikkelen. Maar het laat zien wat afhankelijk zijn van één aanbieder betekent. Hun productbeslissingen worden jouw migratieproject, op hun tempo en met hun keuzes over wat wel en niet meegaat.
Daarnaast speelt de vraag waar gegevens staan en onder welk recht ze vallen. Voor het onderwijs gaat het om leerlinggegevens, voor de overheid om gegevens van inwoners, voor de zorg om medische informatie en voor bedrijven om bedrijfsgevoelige informatie. Amerikaanse aanbieders vallen onder Amerikaanse wetgeving, ook als hun servers in Europa staan. Een Europese aanbieder met hosting in de EU en een open basis haalt beide risico's kleiner.
Dat is ook hoe wij onze vier assistenten hebben ingericht: EduGPT voor het onderwijs, GovGPT voor de overheid, CareGPT voor de zorg en OrgGPT voor organisaties en bedrijven.
Europees gehost. Alle vier draaien bij Scaleway in Parijs, met Europese en open modellen op Scaleway als standaard.
Jouw assistenten blijven van jou. Een assistent die een leerkracht, beleidsmedewerker of zorgprofessional maakt en deelt met collega's, blijft werken. Instructies en kennisbank staan in de eigen omgeving van de organisatie, zijn altijd in te zien en mee te nemen, en het platform draait op een open-source basis. Je zit dus niet vast aan één leverancier.
Open standaarden. Koppelingen met bronnen en systemen lopen via het open Model Context Protocol, in het onderwijs bijvoorbeeld met SLO, Edurep en Edusources. Wat je bouwt, werkt ook buiten onze omgeving.
Geen verrassingen. Wijzigingen in de omgeving van een organisatie gaan via een vast wijzigingsproces en worden vooraf afgestemd, niet op het moment dat een Amerikaanse aanbieder besluit.
Wat je nu kunt doen
Gebruik je Gems of custom GPTs in de klas, op het gemeentehuis, in de zorg of op kantoor, leg dan nu de instructies van je belangrijkste assistenten vast in een eigen document. Dan ben je niet afhankelijk van hoe een omzetting uitpakt, en kun je de werkwijze meenemen naar elke omgeving. Wil je weten hoe dat er in een Europese omgeving uitziet, kijk dan op edugpt.nl, govgpt.nl, caregpt.nl of orggpt.eu, of neem contact met ons op.
Bronnen
Google, Let skills in Gemini tackle your most repetitive tasks (30 september 2026)
Google, Gemini Apps Help, About the transition from Gems to skills
Google Workspace Admin Help, About the transition from Gems to skills
Beeld ter illustratie, gemaakt met AI