Studenten en docenten in Leiden stellen 32 regels op voor eerlijk toetsen in het AI-tijdperk
Aan de Universiteit Leiden hebben 47 studenten en docenten van alle zeven faculteiten dit voorjaar met elkaar om tafel gezeten om iets te doen wat maar weinig instellingen tot nu toe hebben gedurfd. Ze bedachten samen concrete regels voor eerlijk toetsen in een tijd waarin generatieve AI overal binnensluipt.
Het initiatief heet FAIR-ASSESS en bestond uit vier bijeenkomsten van een halve dag, tussen januari en februari 2026. Aanleiding is een probleem dat elke school en universiteit inmiddels herkent. Studenten gebruiken AI tijdens tentamens en opdrachten, maar ook docenten zetten het steeds vaker in om toetsen te ontwerpen, feedback te geven en zelfs cijfers te bepalen. Dat roept vragen op over validiteit, transparantie en of dit eigenlijk wel mag onder de Europese AI-verordening.
32 regels, geen enkele met volledige instemming
Uit de vier sessies kwamen 32 voorgestelde regels, gebouwd op acht principes: validiteit, betrouwbaarheid, transparantie, bruikbaarheid, vertrouwen, authenticiteit, verantwoording en gelijkheid. Opvallend genoeg haalde geen van de 32 regels volledige unanimiteit. Het rapport noemt ze zelf regels "waarvoor gematigde tot substantiële steun bestond", niet regels waar iedereen het over eens is.
Dat gebrek aan volledige consensus is precies waarom dit initiatief interessant is. Het laat zien dat er binnen één universiteit al oprechte verschillen van inzicht bestaan tussen vakgebieden en tussen studenten en docenten. Dat gesprek voeren, in plaats van van bovenaf een dichtgetimmerd beleidsdocument opleggen, is wat scholen en universiteiten volgens ons echt verder helpt.
Wat dit betekent voor EduGPT
Bij EduGPT herkennen we de kern van waar Leiden mee worstelt. Wie AI inzet bij toetsing moet vooraf helder hebben wat het doel is. Ondersteunt het de docent bij het beoordelen, of neemt het een deel van het beoordelen over? Dat onderscheid is precies waarom we de docent bij EduGPT altijd de regie laten houden. AI geeft feedback en signaleert waar een leerling vastloopt, maar de docent bepaalt en beoordeelt.
Ook transparantie, een van de acht principes uit het Leidse rapport, zit standaard in hoe we EduGPT hebben gebouwd. Leerlingen en docenten kunnen zien wanneer en hoe AI is gebruikt, in plaats van dat dit verborgen blijft in een zwarte doos.
Zeker in een tijd van AI is het geruststellend om te zien dat een universiteit als Leiden dit gesprek serieus en methodisch voert, met studenten aan tafel in plaats van alleen docenten en bestuurders. Het volledige advies van de Deliberative Assembly is te lezen via de Universiteit Leiden.
Foto: USFWS/Southeast, CC BY 2.0
Videoclip over toetsing en AI
CivAI maakte over dit onderwerp een eigen kennisclip, "Toetsing, leren en AI - Van keuzes naar verantwoordelijkheid". De clip laat zien welke keuzes scholen hebben bij het inzetten van AI in toetsing en waar de verantwoordelijkheid dan ligt, een mooie aanvulling op het Leidse initiatief hierboven.