Waarom Cito bewust niet kiest voor generatieve AI bij het nakijken van examens

Binnen het programma Digitalisering Centrale Examens onderzoekt Cito hoe AI docenten kan ondersteunen bij het nakijken van centrale examens. Onderzoeker Wouter Jansen is daar helder over: de gevolgen voor examenleerlingen zijn te groot om risico's te nemen met een systeem dat niet uitlegt hoe het tot een beoordeling komt.

Daarom kiest Cito bewust voor NLP-technieken in plaats van generatieve AI. Geen taalmodel dat een cijfer voorstelt zonder duidelijke onderbouwing, maar technieken die inzichtelijk maken waarom antwoorden bij elkaar horen.

In de praktijk betekent dit dat het systeem antwoorden stapelt en gelijksoortige reacties clusteert, zodat docenten in een oogopslag zien welke leerlingen vergelijkbaar hebben geantwoord. Collegiale feedback wordt makkelijker, en de docent houdt volledig de controle over het eindoordeel.

Het doel is geen automatisering van het nakijkproces. Het doel is optimale samenwerking tussen docent en AI: tijdwinst voor de docent, en een hogere kwaliteit van nakijken doordat vergelijkbare antwoorden consistent beoordeeld worden.

Dit voorbeeld is relevant voor iedereen die nadenkt over AI in toetsing. De verleiding om voor de meest geavanceerde technologie te kiezen is groot, maar bij hoge inzet voor leerlingen weegt uitlegbaarheid zwaarder dan taalvaardigheid. Cito laat zien dat een bewuste, minder flitsende keuze vaak de verstandigere is.

Bij EduGPT herkennen we dit uitgangspunt. AI die onderwijsprofessionals ondersteunt moet hen versterken, niet vervangen, en zeker niet ondoorzichtig zijn op momenten waarop veel op het spel staat voor leerlingen.

Bron: Cito, "Docent en AI op weg naar optimale samenwerking"